Özel Güvenlik Haber ve Eğitim Sitesi
Özel Güvenlik Sitesi

Lastik Sınıfları

Lastik Sınıfları

Güvenli Sürüş Teknikleri

Lastik Sınıfları

Farklı firmalarca üretilen lastikler isimlendirmeler aynı olmasa da temelde, yapılarına, taban desen şekillerine, kauçuk karışımlarına ve ne amaçla kullanıldığına göre sınıflandırılır.

blank

blank

Lastikler üç şekilde sınıflandırılabilir.

Lastik Tipleri

A. Yapısına göre;

a. Radyal
b. Konvansiyonel
c. Performans lastikleri
d. Standart Lastikler
e. Dört mevsim Lastikleri
f. Kış Lastikleri

B. Ebat ve kullanımına göre;

a. Otomobil
b. Kamyonet
c. Kamyon/Otobüs
d. Traktör
e. İş makineleri vb.

C. Tipi ve kullanımına göre;

a. Arazi Tipi
b. Asfalt Tipi
c. İki karakterli

A. Yapılarına Göre Lastikler.

a. Radyal Lastik: Yeni nesil yüksek güçteki araçların ihtiyaçları için, lastik teknolojisinin ilerlemesi ile üretilmişlerdir. Bu lastiğin yapısında çelik ya da rayon, bir damaktan diğer damağa lastik sırtının merkez hattına yaklaşık 90°’lik açılarla yer alır ve bez katlarının üstünde yaklaşık 15°’lik kuşaklar bulunur.
Tekstil radyal lastiklerin gövdesi rayon, tam çelik radyal lastiklerin gövdesiyse çelik kordlardan yapılır. Çelik kuşaklı olarak üretilen lastik, daha dayanıklı ve emniyetli olduğu kadar günümüz araç teknolojisinin yüksek hızlarına daha uygundur.
Radyal lastiklerin yerde bıraktığı taban fren izi çapraz lastiklerden daha geniştir. Bu genişlik radyal lastiklerin çapraz lastiklere göre %20 daha fazla yola tutmasını sağlar. Yola basan bölümü daha fazla olduğundan aracın çekiş gücü ve fren sırasında sağladığı güvenlik daha yüksektir. Radyal lastiklerin sırtı sert, yanakları yumuşak imal edilir; Taban kısmı yumuşak olan lastiğin tutunma kabiliyeti sürekli aynı
kalır. Kullanım ömrü boyunca kalkış ve frenlemelerde başarılı bir yol tutuşu sağlar. Radyal olarak üretilmiş lastiğin konvansiyonel gövdeye göre en büyük katkısı sürüşte daha az ısınması ve darbe emici olarak daha çok esnek olmasıdır.

b. Konvansiyonel (Çapraz Katlı) Lastik: Önceki yıllarda üretilmiş ve üretimi halen devam eden lastik sınıfıdır. Lastik teknolojisi bu tip lastiklerin üretimini geliştirmeye başlamıştır. Gövdeyi oluşturan katlarda “kord” lar, bir damaktan yaklaşık 45°’lik açılarla birbirinin üstüne çapraz şekilde olmak üzere üretilirler.
Değişik amaçlarda kullanılmak için farklı yapıda, desende ve kimyasal çalışmalarla yapısı değiştirilmiş kauçuk çeşitlerine sahip lastikler üretilmektedir. Binek araç lastikleri desenlerine göre iki çeşittir. Standart yapıdaki lastikler ve yüksek performans yapısındaki lastikler. Aynı zamanda piyasada bulunan lastiklerin normal tipleri dışında dört mevsim ve kış lastiği adı altında çeşitleri de mevcuttur.

c. Performans lastikleri: Motor gücü yüksek otomobillerin, sahip oldukları gücü bastıkları zemine aktarabilmek ve yüksek hızlara ulaşabilmek için performans lastiklerine ihtiyaçları vardır. Bu tip lastikler, V, W,Y, Z gibi yüksek hızlarda işletme kabiliyetine sahip lastiklerdir. %55 ya da %35 basıklığa sahiptirler. Düşük profile sahip yüksek performans lastikleri, yola daha fazla tutunmayı sağlayan özel
kauçuk karışımlarıyla imal edilirler. Geniş tabanlı yüksek performans lastikleri, kuru ve ıslak zeminde iyi yol kavraması, virajlarda üstün yol tutuşu ve yön alma kabiliyeti sağlamaktadır. Yüksek performans lastiklerinin kullanım ömürleri, hızlı kullanım ve kauçuk yapılarından dolayı standart lastiklere göre (sürücü davranışına göre değişmekle birlikte) %20 daha azdır. Hız ne kadar artarsa lastik ömrü de o derece azalır.

d. Standart Lastik: Standart desenli lastiklerde kuru ve ıslak zeminde iyi tutunma ve kavrama, virajı güvenli alma gibi özellikler aranır. Ayrıca standart lastikler kullanım sırasında sessiz ve konforlu olmasının yanında düşük yuvarlanma dirençli olmalıdır. Standart lastikler yağışlı günlerde yoldaki su birikintilerinde de performans kaybı fazla yaşatmaz, anti-aquaplanning (Su yastığı, suda kaymaya karşı
hızlı su tahliyesi) özelliği sergilemelidir.

e. Dört Mevsim Lastikleri: Dört mevsim lastik olarak üretilen lastikler, adından da anlaşılacağı gibi bulunduğu bölgede dört mevsimin yaşandığı yerlerde sürücülere büyük kolaylık sağlamaktadır.
Sürücü lastik değiştirme ihtiyacı duymadan lastiğin ömrü tamamlanana kadar kullanabilmektedir. Lastikler yapıları gereği ıslak, kuru, karlı, çamurlu zeminlerde desenleriyle olabilecek en üst tutunma ve performansı verirler. Desenleri bu yol şartlarına uygun olarak tasarlanır. Ancak karlı buzlu zeminde hiçbir zaman kış lastiklerinin performansını vermez.

f. Kış Lastikleri: İklim olarak kışın uzun ve şiddetli sürdüğü, yolların uzun zaman kar ve buzla kaplı olduğu yerlerde kış lastiği olarak tasarlanan lastikler kullanılmalıdır. Sıcaklığın +7 santigrat derecenin altına düşmesi lastiğin değiştirilmesi için rakamsal bir göstergedir.
Soğuğa mukavemet gösterecek şekilde, tasarlanan desenleriyle, kauçuk karışımlarıyla buzda, karda ve diğer oluşan kaygan zeminlerde en fazla çekiş ve fren gücünü yola aktarabilen kış lastikleri kullanılmalıdır.
Silika teknolojisi kullanılarak üretilen lastik hamurunun en önemli faydası ıslak ve karlı zeminde yol tutuş kabiliyetini artırmasıdır. Bu tutuş bloklar üzerindeki kılcal kanalların çok kullanılması ile sağlanmaktadır.
Kılcal kanallar sayesinde sürücü aracı kullanırken fren emniyeti, araca yön verme, direksiyon hâkimiyeti davranışlarında sağlıklı geri dönüşler alır. Fakat kış lastiklerinin hız performansları düşüktür. Kışın zeminler kaygan olacağından fizik kurallarını yok sayarak hız limitlerinin aşılması durumunda, kış lastiklerinden beklenilen fayda kesinlikle sağlanamaz. Sürücüler kış lastiği seçimlerini yaşadıkları bölgelerdeki iklim şartlarına uygun yapmalıdır zor kış şartlarında çivili lastik seçeneği unutulmamalıdır.

lastikte kış ve çamur sembolü

Lastikte Kış ve Çamur Sembolü

 

Tekerlekler (Jantlar ve lastikler) Konusunda DİKKAT!

■ Lastik kullanımında ulusal yasa yönetmelikleri dikkate alınmalıdır.
■ Kar zincirlerinin kullanılması ve kar zinciri ile maksimum sürüş hızı ile ilgili ulusal yasa yönetmelikleri dikkate alınmalıdır. Lastiklerin kullanımına ilişkin aşağıdaki bilgiler dikkate alınmalıdır.
■ Yeni lastikler ilk 500 km’de henüz mümkün olan en iyi yol tutuş kabiliyetine sahip değildir, bu bakımdan uygun şekilde dikkatli olarak sürülmelidir .
■ Tüm 4 tekerlekte sadece aynı yapı türünde, aynı ebatta (yuvarlanma çevresi) ve aynı profil modelindeki radyal lastikleri kullanınız.
■ Sürüş emniyeti nedenlerinden dolayı, lastikleri tek tek değiştirmeyiniz.
■ Monte edilmiş lastikler için izin verilen azami taşıma kapasitesini asla aşmayınız.
■ Monte edilmiş lastikler için izin verilen azami hızı asla aşmayınız.
■ Önde veya arkadaki tekerleklerin yanlış olarak ayarlanması sürüş emniyetini olumsuz etkiler.
■ Alışılmadık titreşimler veya aracın yana çekmesi, bir lastik hasarı anlamına gelebilir. Bir tekerleğin hasarlandığından şüphe ettiğiniz zaman, hemen hızınızı azaltın ve durun! Dıştan herhangi bir hasar görünmüyorsa, aracınızı kontrol ettirmek için, en yakın servise kadar yavaş ve dikkatlice sürünüz.
■ Sadece sizin araç tipiniz için izin verilen lastik ve jantları kullanınız. Aksi halde sürüş emniyeti olumsuz etkilenebilir Lastik hasarına veya aşınmasına ilişkin aşağıdaki bilgiler dikkate alınmalıdır.
■ Durumunu ve yaşını bilmediğiniz lastikleri asla kullanmayınız.
■ Hasarlı lastikler ile asla sürüş yapmayınız.
■ Hasar görmüş jantlar veya lastikler derhal değiştirilmelidir.
■ En geç olarak, lastikler aşınma göstergelerine kadar aşınmış ise, bunlar mutlaka bir yenisi ile değiştirilmelidir.
■ Sonuna kadar aşınmış lastikler, ıslak yollarda özellikle yüksek hızlarda iken gerekli olan yola
yapışma ve tutunmayı olumsuz etkiler. „Suda kayma“ durumu olabilir (aracın kontrolsüz hareketi- ıslak yolda „yüzme“)

Lastik hava basıncına ilişkin aşağıdaki bilgiler dikkate alınmalıdır.

■ Aracımızda lastik kontrol göstergesi olsa bile, bu sürücünün doğru lastik hava basıncının sağlanması sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Lastik hava basıncı düzenli kontrol edilmelidir.
■ Çok düşük veya çok yüksek lastik basıncı sürüş davranışını ile lastik ömrünü olumsuz etkiler .
■ Hava basıncı çok düşük olduğunda, lastiğin daha yüksek bir dönme direncini yenmesi gerekir, bu yüzden yüksek hızlarda lastik çok fazla ısınır. Bu durum lastik damarlarının çözülmesine ve lastiğin patlamasına yol açar.

Lastik basıncını kontrol ederken, aşağıdaki uyarıları dikkate alınız:

Sadece lastikler soğukken kontrol ediniz. Eğer aracınızı en az 3 saattir kullanmadıysanız ya da 1.5 km’den fazla sürmediyseniz, lastiğinizin basıncını doğru olarak ölçebilirsiniz. Lastiklerinizin basıncını daima bir basınç ölçer ile kontrol ediniz. Lastiğin görünümü yanıltıcı olabilir. Sürüş sonrasında ısınma nedeniyle lastik basıncının yüksek olması normaldir. Asla araç yük kapasitesini aşmayınız. Yolcular ve bagaj, aracın dengesini bozmayacak şekilde yerleştirilmelidir.

Bijonlara ilişkin aşağıdaki bilgiler dikkate alınmalıdır:

■ Bijonlar, mutlaka temiz ve rahat vidalanır durumda olmalıdır. Asla gres veya yağ sürmeyiniz.
■ Bijonlar için öngörülen sıkma torkları, çelik ve hafif metal alaşımlı jantlar için genelde normal bir insanın biraz zorlanarak sıkabileceği kuvvettir.
■ Bijonlar çok düşük bir sıkma torku ile sıkılırsa, jant sürüş sırasında gevşeyebilir. Sıkma torkunun çok yüksek olması bijon dişlerinin hasar görmesine ve jantların oturma yüzeylerinin sürekli deformasyonuna neden olabilir. Lastiğinizi değiştirdiğinizde, tamir ettiğinizde ya da yerlerini değiştirdiğinizde, ilk 1000 km. sonunuda bijonların sıkılığını tekrar kontrol ediniz.
■ Bijonların yanlış kullanılması durumunda, tekerlek sürüş sırasında gevşeyebilir.

Stepneye ilişkin aşağıdaki bilgiler dikkate alınmalıdır:

■ Yedek lastik sadece gerekli olduğu sürece kullanılmalıdır.
■ Asla birden fazla yedek lastik takılmış olarak sürmeyiniz.
■ Yedek lastik üzerinde kar zincirleri kullanılamaz.
■ Takılı tekerleklerle aynı olmayan bir stepne kullanılırsa mümkün olan en kısa sürede tekrar ilgili ölçülere sahip ve ilgili modeldeki sürüş lastiği monte edilmelidir. Eğer stepne ölçüleriyle veya modeliyle sürüş lastiklerinden (örn. kış lastikleri, dönüş yönüne bağlı lastikler) farklı ise, o zaman stepne sadece lastik hasarı durumunda kısa süreli ve dikkatli bir sürüş tarzı ile kullanılmalıdır .
■ Lastiklerin motor yağı, gres yağı ve yakıt ile temas etmesi önlenmelidir.
■ Valf başlıklarını kaybolan supaplar değiştirilmelidir.
■ Eğer stepneyi bir lastik patlaması durumunda dönüş yönüne bağlı olmayan veya ters yönde olan şekilde takmak zorunda kalırsanız, dikkatli sürünüz, zira bu durumda lastiğin en uygun nitelikleri elde edilemez.
■ Düşük olan lastik basıncı yakıt tüketimini artırır.
■ Lastikler veya tekerlekler ile ilgili tüm çalışmaların yetkili bir servis tarafından yapılmasını tavsiye ederiz.
■ Jantları, lastikleri, jant kapaklarını ve kar zincirlerini seçerken aracınızın orijinal aksesuarlarını kullanmanızı tavsiye ederiz.

Lastiklerin kullanım ömrü

Lastiklerin dayanım ömrü lastik basıncının doğru olmasına, sürüş tarzına ve diğer etkenlere bağlıdır.

Aşağıdaki talimatlara uyularak lastiklerin ömrü uzatılabilir.

Lastik hava basıncı
Lastik hava basıncı (stepne dahil) ayda en az bir defa ve ek olarak da her uzun yolculuktan önce kontrol edilmelidir. Lastikler için lastik hava basıncı değerleri yakıt deposu kapağının iç tarafı, kapı eşikleri gibi yerler ile araç belgelerinde yazar. Stepnenin hava basıncı, araç için öngörülen en yüksek basınca uygun olmalıdır. Lastik hava basıncı daima lastikler soğuk iken kontrol edilmelidir. Sıcak lastikteki artmış
olan basınç azaltılmamalıdır. Fazla yükleme durumunda lastik hava basıncı ilgili biçimde uyarlanmalıdır.

Sürüş şekli

Hızlı viraj dönüşü, aşırı hızlı ivmelenme ve keskin frenler, lastiklerin aşınmasını artırır.

Tekerleklerin balansının yapılması

Yeni bir aracın tekerleklerinin balansı yapılmıştır. Sürüşte çeşitli etkenlerden dolayı bir balans bozukluğu ortaya çıkabilir. Bu, her şeyden önce kendini direksiyonda „titreme“ olarak gösterebilir. Lastik değişiminden veya onarımından sonra tekerleklerin balans ayarı yapılmalıdır.

Tekerleklerin ayarlanmasındaki hatalar

Önde veya arkadaki tekerleklerin rot ayarının yanlış olması lastiklerin fazla aşınmasına sebep olur.

Lastik hasarları

Lastiklerin ve jantların hasar görmesini önlemek için, kaldırım taşlarına veya benzeri engellere sadece yavaş ve mümkünse dik olarak çıkılmalıdır. Lastiklerin ve jantların düzenli olarak hasarlara karşı (batmalar, yarıklar, darbeler, deformasyonlar vb.) kontrol edilmesini tavsiye ediyoruz. Lastik profillerindeki yabancı cisimler (örn. küçük taşlar) alınmalıdır.

Tekerleklerin yerlerinin değiştirilmesi (rotasyon)

Ön lastiklerin belirgin olarak kuvvetli yıpranması durumunda, ön tekerleklerin arka tekerleklere karşı aşağıdaki şemalara göre değiştirilmesini tavsiye ederiz. Böylece lastikler yaklaşık olarak aynı dayanım ömrüne sahip olurlar. Tüm lastiklerin düzenli aşınması ve en uygun dayanım ömrü için her 5000 veya 10000 km’de bir lastiklerin yerlerinin değiştirilmesini tavsiye ederiz.

Tekerleklerde rotasyon

Rotasyon (Tekerleklerin yerlerinin değiştirilmesi)

 

lastik yerlerinin değişimi

Farklı tipte yedek lastik ya da acil durum onarım kiti bulunan araçlardaki lastik yerlerinin değişimi

 

lastik yerlerinin değişimi01

Aynı tipte yedek bulunan araçlardaki lastik yerlerinin değişimi

 

Lastiklerin depolanması

Eğer tekerlekler sökülürse, tekrar takıldıklarında o ana kadar olan gidiş yönlerinin muhafaza edilebilmesi için, sökülmeden önce işaretlenmelidirler. Tekerlekler veya lastikler, daima serin, kuru ve mümkünse karanlık bir yerde muhafaza edilmelidir. Bir janta takılmamış olan lastikler, dik konumda muhafaza edilmelidir.

Aşınma göstergesi

Lastiğin profil tabanında 1,6 mm yüksekliğinde aşınma göstergeleri vardır. Bu aşınma göstergeleri, imalat durumuna göre lastik çevresinde eşit aralıklarla birkaç kez düzenlenmiştir . Lastiğin yan yüzündeki “TWI” harfleri, üçgen semboller veya diğer semboller, aşınma göstergelerinin yerini işaret eder.

lastik aşınma göstergesi

-Aşınma göstergesi olan lastik profili    -Açılmış yakıt deposu kapağı,
                                                                                                                                 lastik büyüklüğü ve lastik hava basınç değerleri tablosu

 

Lastik yaşı

6 veya 4 yaşından eski yaz veya kış lastiklerin kullanılmamasını öneriyoruz. Lastikler hiç hasar görmeseler ve kullanılmazlarsa bile asıl özelliklerini kaybeder. Kış lastiğinin diş derinliği 4 mm ya da daha az olursa kış lastiğinin etkinliği kaybolur.

Lastik yazısının açıklaması

195/65 R 15 91 T
Bunun anlamı:
195 mm cinsinden lastik genişliği
65 % cinsinden yükseklik/genişlik oranı
R Lastik yapı türü harfi – Radyal
15 İnç cinsinden jant çapı
91 Yük indeksi
T Hız sembolü
Üretim tarihi lastiğin yan yüzünde verilmektedir (muhtemelen iç tarafta). Örn. DOT … 10 13… anlamı:
Bu lastik, 2013 yılının 10. haftasında üretilmiştir.

Dönüş yönüne bağlı lastikler

Dönüş yönü lastik yan yüzündeki oklarla işaretlenmiştir. Bu lastiklerin özelliklerini mümkün olduğunca uzun süre muhafaza etmek için mutlaka belirtilen dönüş yönüne uyulmalıdır.

Özellikle aşağıdaki hususlar için dikkat edilmelidir:

lastik yön bilgisi

Lastik Yön Bilgisi

 

 

lastik asimetri bilgisi

Lastik Asimetri Bilgisi

 

Yüksek sürüş stabilitesi.
Düşük aquaplaning (suda kayma) tehlikesi.
Düşük lastik sesleri ve ayrıca düşük lastik aşınması.
Lastik kontrol göstergesi

 

hava basınç kontrol lambası

Hava Basınç Kontrol Lambası

 

Lastik kontrol sistemi olan araçlarda aşağıdaki olaylardan biri söz konusu ise kontrol lambası yanar.
• Lastik hava basıncı çok düşük.
• Lastiğin yapısı hasarlı görmüş.
• Araca tek taraflı yüklenilmiş.
• Bir aksın tekerleklerine daha fazla yüklenmiş (örn. römork çekmek veya yokuş yukarı veya yokuş aşağı sürüş).
• Kar zincirleri takılmış ise.
• Stepne monte edilmiş.
• Aks başına bir tekerlek değiştirilmiş.
Kontrol lambası yanıyorsa, hızınızı hemen azaltınız ve kuvvetli fren ve manevralardan kaçınınız. İlk fırsatta hemen durunuz ve lastikleri ve hava basıncını kontrol ediniz. Belirli şartlarda (örn. sportif sürüş, kış mevsiminde veya tabanı gevşek yollarda) kontrol lambası gecikmeli yanar veya hiç yanmaz.
Sistem eşit miktarda basınç kaybını algılayamadığı için, lastik kontrol göstergesi düzenli lastik hava basıncı kontrolünün yerini almaz. Sistem örn. aniden oluşan bir lastik hasarı gibi çok hızlı lastik basıncı kayıplarında uyaramaz. Bu durumda araç dikkatlice, direksiyonu sert çevrilmeden ve sert fren yapmadan durdurulmaya çalışılmalıdır. Lastik kontrol göstergesinin kusursuz çalışmasını sağlamak için her 10000 km’de veya yılda 1 kez temel ayarlamalar yapılmalıdır.


BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ



ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.